Przewlekłe zapalenie trzustki to choroba, która często wiąże się z bólem brzucha, biegunkami tłuszczowymi, utratą masy ciała oraz problemami z trawieniem i wchłanianiem składników odżywczych. Jednym z najważniejszych elementów leczenia, obok farmakoterapii, jest odpowiednio dobrana dieta.
W przewlekłym zapaleniu trzustki najczęściej zaleca się dietę lekkostrawną z ograniczeniem tłuszczu, nazywaną potocznie dietą trzustkową. Jej celem jest przede wszystkim zmniejszenie obciążenia trzustki podczas trawienia oraz ograniczenie dolegliwości związanych z chorobą.
Odpowiednio zaplanowany sposób żywienia może pomóc złagodzić ból brzucha, zmniejszyć nasilenie biegunek tłuszczowych, poprawić stan odżywienia oraz ułatwić utrzymanie prawidłowej masy ciała. Ma również duże znaczenie w zapobieganiu niedoborom witamin i składników mineralnych, które często występują u osób z przewlekłym zapaleniem trzustki.
Choć dieta w przewlekłym zapaleniu trzustki powinna być zawsze dopasowana do stanu zdrowia pacjenta, jego masy ciała, stopnia wydolności trzustki oraz tolerancji poszczególnych produktów, istnieje kilka ogólnych zasad, które warto znać.
Dieta trzustkowa- ogólne zalecenia dietetyczne
Choć dieta w przewlekłym zapaleniu trzustki powinna być zawsze dopasowana do stanu zdrowia pacjenta, jego masy ciała, stopnia wydolności trzustki oraz tolerancji poszczególnych produktów, istnieje kilka ogólnych zasad, które warto znać.
Zadbaj o odpowiednią ilość kalorii
Dieta powinna pokrywać całkowite zapotrzebowanie energetyczne organizmu, a u pacjentów z niedożywieniem lub niezamierzoną utratą masy ciała często konieczne jest dostarczenie większej ilości energii, aby umożliwić odbudowę masy ciała.
Z tego powodu przewlekłe zapalenie trzustki nie jest dobrym momentem na stosowanie diet odchudzających, głodówek czy diet oczyszczających. Priorytetem jest dostarczenie organizmowi energii i składników odżywczych niezbędnych do utrzymania prawidłowego stanu odżywienia.
Zwiększ podaż białka
Białko odgrywa ważną rolę w regeneracji organizmu oraz pomaga zapobiegać utracie masy mięśniowej. Najczęściej zaleca się spożycie około 1–1,5 g białka na kilogram masy ciała na dobę, choć dokładne zapotrzebowanie powinno zostać ustalone indywidualnie.
Dobrym źródłem białka są między innymi chude mięso, ryby, jaja, nabiał oraz – jeśli są dobrze tolerowane – nasiona roślin strączkowych.
Jeszcze kilka lat temu pacjentom z przewlekłym zapaleniem trzustki zalecano bardzo restrykcyjne ograniczanie tłuszczu. Obecnie wiadomo, że nie zawsze jest to konieczne.
Nie eliminuj tłuszczu całkowicie
Jeszcze kilka lat temu pacjentom z przewlekłym zapaleniem trzustki zalecano bardzo restrykcyjne ograniczanie tłuszczu. Obecnie wiadomo, że nie zawsze jest to konieczne.
Jeżeli pacjent przyjmuje odpowiednio dobrane enzymy trzustkowe i dobrze toleruje tłuszcz, może on dostarczać nawet około 30% całkowitej wartości energetycznej diety. Zbyt duże ograniczenie tłuszczu może natomiast zwiększać ryzyko niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E i K) oraz prowadzić do dalszej utraty masy ciała.
Jedz regularnie
Najczęściej zaleca się spożywanie 5–6 mniejszych posiłków dziennie zamiast 2–3 bardzo obfitych. Mniejsze porcje są zwykle lepiej tolerowane i mniej obciążają przewód pokarmowy.
Warto również jeść powoli, dokładnie przeżuwać pokarm i unikać bardzo obfitych posiłków spożywanych jednorazowo.
Zapalenie trzustki- co jeść
Przez wiele lat osobom z przewlekłym zapaleniem trzustki zalecano bardzo restrykcyjne diety z dużą liczbą ograniczeń. Dziś wiemy, że nie jest to konieczne.
Obecnie za najlepszy model żywienia uznaje się dietę śródziemnomorską, oczywiście dostosowaną do indywidualnej tolerancji pacjenta. To sposób odżywiania oparty na naturalnych, jak najmniej przetworzonych produktach, który dostarcza odpowiednią ilość białka, zdrowych tłuszczów, witamin i składników mineralnych.
Na co warto zwrócić uwagę?
- Warzywa i owoce – są źródłem błonnika, witamin oraz składników mineralnych. Jeśli jednak źle je tolerujesz, wybieraj warzywa gotowane lub pieczone zamiast surowych.
- Zdrowe tłuszcze – przede wszystkim oliwa z oliwek, orzechy i nasiona. Ich ilość powinna być dopasowana do tolerancji oraz stosowanego leczenia enzymami trzustkowymi.
- Produkty pełnoziarniste – dostarczają błonnika i pomagają urozmaicić dietę. Jeżeli jednak nasilają dolegliwości, warto omówić z dietetykiem, które z nich będą najlepszym wyborem.
- Źródła białka – ryby, drób, jaja, fermentowane produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu oraz, jeśli są dobrze tolerowane, nasiona roślin strączkowych.
- Fermentowane produkty mleczne – takie jak jogurt naturalny czy kefir, mogą być wartościowym elementem diety, o ile nie powodują dolegliwości.
Co ważne, dieta śródziemnomorska nie oznacza, że musisz kupować egzotyczne produkty. Nie potrzebujesz owoców morza, nasion chia czy awokado, aby jeść zgodnie z jej zasadami. Z powodzeniem możesz opierać jadłospis na produktach, które bez problemu znajdziesz w większości polskich sklepów – sezonowych warzywach i owocach, płatkach owsianych, kaszach, rybach, jajach czy oliwie z oliwek.
Na koniec pamiętaj o jeszcze jednej ważnej zasadzie. Nie ma jednej diety, która będzie odpowiednia dla wszystkich pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki. Obserwuj reakcję swojego organizmu i zwracaj uwagę na produkty, po których dolegliwości się nasilają. Nawet zdrowe produkty mogą być różnie tolerowane, dlatego dieta zawsze powinna być dopasowana do konkretnej osoby, a nie tylko do nazwy choroby.